Bugün Maraş 18 Cevizi denildiğinde yalnızca Kahramanmaraş'ta yetişen bir cevizden söz edilmiyor. Türkiye'nin farklı bölgelerinde bahçeleri kurulan, üreticilerin tercih ettiği ve yurt dışından da talep gören tescilli bir ceviz çeşidinden söz ediliyor.
Peki bir ceviz çeşidi nasıl oldu da Kahramanmaraş'tan çıkıp Türkiye'nin farklı bölgelerine ve dünyanın farklı ülkelerine kadar ulaştı?
Aslında hikâye bir anda başlamadı.
Bugün gördüğümüz ilginin arkasında yıllar süren ceviz ıslah çalışmaları, akademik araştırmalar, tescil süreci, üretici ilgisi ve zaman içerisinde oluşan ticari talep bulunuyor.
İşte Maraş 18 Cevizinin dikkat çekici hikâyesi.
Her Şey 1994 Yılında Başladı
Maraş 18'in hikâyesinin önemli dönüm noktalarından biri 1994 yılında başladı.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Ziraat Fakültesinde ceviz üzerine yürütülen çalışmalar kapsamında bir ıslah programı oluşturuldu.
Prof. Dr. Mehmet Sütyemez'in öncülüğündeki çalışmaların amacı, bölgenin koşullarına uygun, kalite ve verim özellikleri açısından dikkat çeken ceviz çeşitlerini ortaya çıkarmaktı.
Bu süreç kısa sürede tamamlanabilecek bir çalışma değildi.
Ceviz gibi çok yıllık meyve türlerinde yeni bir çeşidin ortaya çıkarılması uzun yıllar sürebiliyor.
KSÜ'nün açıklamalarında da Maraş 18'in ortaya çıkışında uzun yıllara yayılan ıslah çalışmalarının rolü özellikle belirtiliyor.
18 Yıllık Çalışmanın Sonunda Ortaya Çıktı
Maraş 18'in hikâyesini ilginç hale getiren noktalardan biri de çalışmaların uzun soluklu olması.
Dönemin haberlerinde Prof. Dr. Mehmet Sütyemez'in ceviz üzerine yaklaşık 18 yıl süren çalışmalarından ve çok sayıda ağacın incelenmesinden bahsediliyor.
Bu çalışmaların sonucunda Maraş 18 ve Sütyemez 1 isimli iki ceviz çeşidi ortaya çıktı.
Yani bugün marketlerde, internet sitelerinde veya ceviz bahçelerinde gördüğümüz Maraş 18'in arkasında yalnızca bir üretim hikâyesi değil, uzun yıllara yayılan bir ıslah ve araştırma süreci bulunuyor.
Maraş 18 İsmi Nereden Geliyor?
Çeşidin adı da doğrudan Kahramanmaraş ile bağlantılı.
Resmî kaynaklarda Maraş 18'in orijininin Kahramanmaraş olduğu ve seleksiyon yoluyla ıslah edilmiş bir çeşit olduğu belirtiliyor.
Çeşit daha sonra Maraş 18 adıyla tescil edildi.
Buradaki “Maraş” ifadesi çeşidin Kahramanmaraş bağlantısını, “18” ise çeşidin ıslah sürecindeki numaralandırmasıyla ilişkilendirilen adını ifade ediyor.
Bu nedenle Maraş 18 ismi yalnızca pazarlama amacıyla oluşturulmuş bir isim değil; tescilli çeşidin resmi adıdır.
2009: Maraş 18 İçin Büyük Dönüm Noktası
Maraş 18'in hikâyesindeki en önemli tarihlerden biri 8 Nisan 2009.
Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ilgili tescil sürecinin ardından Maraş 18 çeşidi tescil edildi ve milli çeşit listesinde yayımlandı.
İşte bu aşamadan sonra Maraş 18'in hikâyesi yalnızca üniversite bünyesinde yürütülen bir araştırma olmaktan çıkıp üretim dünyasına taşınmaya başladı.
Çeşidin üreticilere sunulmasıyla birlikte yeni ceviz bahçelerinde Maraş 18 tercih edilmeye başladı.
Peki İnsanlar Neden Maraş 18'i Tercih Etmeye Başladı?
Maraş 18'in yaygınlaşmasında tek bir özelliğin etkili olduğunu söylemek doğru olmaz.
Çeşidin dikkat çeken özellikleri arasında:
-
Meyve iriliği
-
İç kalitesi
-
İç oranı
-
Açık renkli iç yapısı
-
Lezzet ve aroma özellikleri
-
İç cevizin bütün veya iki parça çıkma oranının yüksek olması
gibi özellikler bulunuyor.
Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı araştırma kaynaklarında Maraş 18 için yaklaşık 14,5–16 gram meyve ağırlığı, %53–57 iç oranı ve açık sarı iç rengi bilgileri veriliyor. Hasat döneminin de genellikle eylül ayının ilk yarısına denk geldiği belirtiliyor.
Bu özellikler özellikle sofralık tüketim ve iç ceviz açısından çeşidin dikkat çekmesine katkı sağladı.
Sonra Ne Oldu?
Tescilden sonra Maraş 18'in asıl yükselişi başladı.
Üreticiler yeni ceviz bahçeleri kurmaya başladı.
Çeşidin özellikleri daha fazla üretici tarafından tanındıkça dikim alanları genişledi.
Böylece Maraş 18;
Araştırma → Tescil → Fidan → Bahçe → Üretim → Ticaret
şeklinde ilerleyen bir sürecin içine girdi.
Kahramanmaraş Tarım ve Orman Müdürlüğünün yayınlarında da Maraş 18'in yeni ceviz bahçelerinde tercih edilen çeşitlerden biri olduğu ve kalite özellikleriyle öne çıktığı belirtiliyor.
Maraş 18 Sadece Kahramanmaraş'ta Kalmadı
Maraş 18'in dikkat çeken taraflarından biri de çeşidin zaman içerisinde Kahramanmaraş sınırlarının dışına çıkması oldu.
Yeni bahçelerin kurulmasıyla birlikte Maraş 18 farklı üretim bölgelerinde de yetiştirilmeye başladı.
Böylece “Maraş 18” ismi yalnızca bir yöresel ürün adı olmaktan çıkarak Türkiye'deki ceviz üreticilerinin bildiği bir çeşit haline geldi.
Bu yayılmanın arkasında ise uzun yıllar boyunca yapılan tanıtım, fidan üretimi ve üreticilerin çeşide olan ilgisi bulunuyor.
Maraş 18 Avrupa'ya ve Orta Doğu'ya Nasıl Ulaştı?
Maraş 18'in hikâyesi Türkiye ile sınırlı kalmadı.
2024 yılında Anadolu Ajansı tarafından yayımlanan haberde, tescilli Maraş 18 cevizinin 25 ülkeden ilgi gördüğü ve çeşidin Avrupa ile Orta Doğu başta olmak üzere farklı ülkelere yayıldığı aktarıldı.
Aynı haberde Prof. Dr. Mehmet Sütyemez, çalışmaların 1994 yılında başladığını ve çeşidin 2009 yılında tescil edildiğini belirtti. Tescilin ardından geçen yaklaşık 15 yıllık süreçte çeşidin 25 ülkeye yayıldığı ifade edildi.
Bu da Maraş 18'in aslında “bir anda” değil, yaklaşık 30 yıllık bir süreç içerisinde adım adım büyüdüğünü gösteriyor.
Maraş 18'in Yükselişinde Sosyal Medyanın Rolü Var mı?
Bugün yeni bir ürünün tanınmasında sosyal medya ve internet büyük rol oynuyor.
Ancak Maraş 18'in hikâyesinin başlangıcı sosyal medya döneminden çok daha eski.
Çeşidin temeli 1990'lı yıllarda başlayan araştırmalara dayanıyor.
Dolayısıyla bugünkü internet görünürlüğünü, yıllar önce başlayan bilimsel ve tarımsal çalışmaların üzerine eklenen yeni bir tanıtım kanalı olarak değerlendirmek daha doğru olur.
Bugün tüketiciler Google'da;
“Maraş 18 Cevizi”
“Maraş 18 ceviz nerede yetişir?”
“Maraş 18 ceviz satın al”
“Maraş 18 ceviz özellikleri”
gibi aramalar yaparak çeşide ulaşabiliyor.
İnternet satışlarının gelişmesi de tüketicinin üretim bölgesindeki ürünlere doğrudan ulaşmasını kolaylaştırıyor.
Maraş 18 Neden Diğer Cevizlerden Ayrı Bir İsim Haline Geldi?
Türkiye'de çok sayıda ceviz çeşidi bulunuyor.
Ancak Maraş 18'in farklılaşmasının önemli nedenlerinden biri, çeşidin belirli bir ıslah programının sonucunda tescil edilmiş olması.
Bu durum tüketici açısından da önem taşıyor.
Çünkü “Maraş 18” yalnızca genel olarak Kahramanmaraş'ta yetişen herhangi bir cevizi ifade etmiyor.
Belirli özellikleri bulunan, adı tescil edilmiş bir ceviz çeşidini ifade ediyor.
Maraş 18'in Hikâyesinde Üniversitenin Rolü
Maraş 18'in bugün bilinen bir çeşit haline gelmesinde Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesinin önemli bir rolü bulunuyor.
KSÜ Ziraat Fakültesi bünyesinde yürütülen ceviz çalışmaları yıllar içerisinde farklı çeşit ve genotiplerin geliştirilmesine kadar uzandı.
Üniversitenin açıklamalarına göre ceviz ıslahı çalışmaları günümüzde de devam ediyor ve yeni genetik kaynaklar üzerinde araştırmalar yürütülüyor.
Bu nedenle Maraş 18'in hikâyesi aslında yalnızca geçmişte tamamlanmış bir proje değil; Kahramanmaraş'ta devam eden daha geniş bir ceviz araştırma kültürünün önemli parçalarından biri.
Bugün Maraş 18 Nerelerde Karşımıza Çıkıyor?
Bugün Maraş 18;
-
Ceviz bahçelerinde,
-
Fidan satışlarında,
-
Yerel ve ulusal ceviz ticaretinde,
-
İç ceviz satışlarında,
-
Kabuklu ceviz satışlarında,
-
Yurt dışı ticaretinde,
-
İnternet üzerindeki ceviz satış sitelerinde
karşımıza çıkabiliyor.
Özellikle internet alışverişinin yaygınlaşması sayesinde tüketiciler Kahramanmaraş'taki üreticilerden veya bölgeyle bağlantılı satış platformlarından ceviz sipariş edebiliyor.
Ceviz18 ve Maraş 18
Ceviz18 olarak bizim hikâyemiz de bu noktada başlıyor.
Amacımız Kahramanmaraş'ın ceviz kültürünü ve Maraş 18 Cevizini internet üzerinden daha geniş kitlelere ulaştırmak.
Bugün bir tüketicinin Kahramanmaraş'tan ceviz almak için kilometrelerce yol gitmesine gerek yok.
İnternet sayesinde ürünleri inceleyebilir, ürün özelliklerini öğrenebilir ve uygun ürünü online olarak sipariş edebilir.
Bu da Maraş 18'in yıllar önce başlayan hikâyesinin bugün dijital dünyada devam etmesini sağlıyor.
Maraş 18 Cevizi Bir Gecede Meşhur OlmadıMaraş 18'in hikâyesine baktığımızda aslında ortada bir gecede gerçekleşen bir “patlama” olmadığını görüyoruz.
Hikâye;
1994 → Islah çalışmaları
2009 → Tescil ve milli çeşit listesine giriş
Sonraki yıllar → Üretici ve bahçe sayısının artması
Türkiye → Çeşidin yaygınlaşması
Yurt dışı → Avrupa ve Orta Doğu'ya ulaşması
Bugün → İnternet ve e-ticaret sayesinde tüketiciye doğrudan ulaşması
şeklinde ilerledi.
Yaklaşık 30 yıllık bu süreç, Maraş 18'in neden bugün Türkiye'de bilinen ceviz çeşitlerinden biri olduğunu anlamak açısından oldukça önemli.
Sonuç: Maraş 18'in Arkasında 30 Yıllık Bir Hikâye Var
Bugün “Maraş 18 Cevizi” dediğimizde akla gelen isim, aslında uzun yıllar süren bir araştırma ve ıslah sürecinin sonucunda ortaya çıktı.
1994 yılında başlayan çalışmaların ardından 2009 yılında tescil edilen Maraş 18, zaman içerisinde üreticiler tarafından tanındı, yeni bahçelerde tercih edildi ve Türkiye dışına da yayıldı.
2024 yılında yayımlanan haberlere göre çeşidin 25 ülkeden ilgi görmesi, Kahramanmaraş'ta başlayan bu hikâyenin uluslararası boyuta ulaştığını gösteriyor.
Yani Maraş 18'in hikâyesi aslında “bir anda meşhur olan bir ceviz” hikâyesi değil.
Bu, yaklaşık 30 yıl boyunca devam eden araştırma, ıslah, tescil, üretim, tanıtım ve ticaretin birleştiği uzun bir başarı hikâyesi.
Ve bugün bu hikâye, Maraş 18 Cevizinin sofralara ulaşmasıyla devam ediyor.
